IDEE EUROPEJSKIE
W TRADYCJI PRAWNO-PAŃSTWOWEJ RZECZYPOSPOLITEJ KORONY POLSKIEJ
I WIELKIEGO KSIĘSTWA LITEWSKIEGO

II

KSZTAŁTOWANIE SIĘ
SPOŁECZEŃSTWA OBYWATELSKIEGO

A ieślibyśmy (czego Boże uchoway) co przeciw prawom, wolnościom, artykułom, kordycyom wykroczyli, abo czego nie wypełnili: Tedy obywatele Koronne oboyga narodu, od posłuszeństwa y wiary Nam powinney, wolne czynimy...

Artykuły Henrykowskie 1573

Kształtowanie się społeczeństwa obywatelskiego
Układ Ludwika Andegaweńskiego z Kazimierzem Wielkim
Ludwik Andegaweński, król węgierski, przyrzeka dotrzymać układów sukcesyjnych z Kazimierzem, królem polskim oraz wystąpić wspólnie przeciw cesarzowi Karolowi Luksemburskiemu; 14 lutego 1369 r., Buda.
Przywilej koszycki
Ludwik Wielki, król węgierski i polski, w zamian za zgodę panów polskich na objęcie tronu polskiego, w braku męskich potomków, przez jedną z jego córek, potwierdza szlachcie dotychczasowe i nadaje nowe przywileje; 17 września 1374 r., Koszyce.
Przywilej jedlneński
Władysław, król polski, wymienia i potwierdza dotychczasowe oraz przyznaje dalsze przywileje dla szlachty i duchowieństwa w zamian za przyrzeczenie, że uznają jednego z jego synów następcą tronu polskiego i dziedzicem Wielkiego Księstwa Litewskiego; 4 marca 1430 r., Jedlna.